Đái tháo đường thai kỳ là gì? Tại sao bà bầu cần chú ý tới đái tháo đường thai kỳ?

KHÁI NIỆM ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ (GDM)

Đái tháo đường thai kỳ (Gestational Diabetes Mellitus - GDM) là tình trạng rối loạn dung nạp glucose ở bất kỳ mức độ nào, khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong lúc mang thai. Khác với đái tháo đường type 1 hay type 2 mạn tính, tình trạng này thường xuất hiện vào khoảng tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ và có xu hướng tự hết sau khi sinh.

Cơ chế chính của bệnh liên quan đến sự thay đổi nội tiết tố khi mang thai. Nhau thai tiết ra các hormone giúp thai nhi phát triển, nhưng các hormone này lại vô tình gây ra tình trạng kháng insulin trong cơ thể mẹ. Khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin để vượt qua sức đề kháng này, lượng đường trong máu sẽ tăng cao, dẫn đến đái tháo đường thai kỳ.

TẠI SAO BÀ BẦU CẦN ĐẶC BIỆT CHÚ Ý?

Nhiều mẹ bầu thường chủ quan vì đái tháo đường thai kỳ thường diễn tiến âm thầm, ít có triệu chứng rầm rộ như khát nước nhiều hay sụt cân. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát tốt, đường huyết tăng cao sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho cả hai mẹ con.

TÁC ĐỘNG ĐẾN SỨC KHỎE CỦA MẸ

Người mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ đối mặt với nguy cơ cao bị tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật – một biến chứng sản khoa nguy hiểm đe dọa tính mạng. Bên cạnh đó, tình trạng này cũng làm tăng nguy cơ sinh non, đa ối hoặc nhiễm trùng tiết niệu.

Về lâu dài, phụ nữ có tiền sử mắc GDM sẽ có nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 thực sự trong tương lai cao hơn gấp nhiều lần so với người bình thường nếu không duy trì lối sống lành mạnh sau sinh.

ẢNH HƯỞNG ĐẾN THAI NHI VÀ TRẺ SƠ SINH

Đường huyết của mẹ cao sẽ truyền qua nhau thai, kích thích tuyến tụy của thai nhi sản xuất nhiều insulin hơn, dẫn đến tình trạng thai to (macrosomia). Thai to làm tăng nguy cơ sang chấn khi sinh như kẹt vai, gãy xương đòn, hoặc buộc phải sinh mổ.

Nguy hiểm hơn, sau khi chào đời, nguồn đường từ mẹ bị cắt đột ngột trong khi lượng insulin của bé vẫn cao, dễ dẫn đến hạ đường huyết sơ sinh. Trẻ cũng có nguy cơ mắc hội chứng suy hô hấp cấp, vàng da sơ sinh và béo phì khi trưởng thành.

ĐỐI TƯỢNG NGUY CƠ VÀ THỜI ĐIỂM SÀNG LỌC

Mặc dù mọi phụ nữ mang thai đều có nguy cơ, nhưng một số nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý bao gồm: người thừa cân, béo phì trước khi mang thai; người có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường; phụ nữ mang thai trên 35 tuổi; hoặc người từng sinh con to (trên 4kg).

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế và các tổ chức y tế quốc tế, tất cả phụ nữ mang thai cần được thực hiện nghiệm pháp dung nạp đường huyết (uống 75g đường) vào khoảng tuần thai thứ 24 đến 28. Đây là "thời điểm vàng" để phát hiện và can thiệp kịp thời.

LỜI KHUYÊN TỪ CHUYÊN GIA: KIỂM SOÁT VÀ PHÒNG NGỪA

Tin vui là đái tháo đường thai kỳ hoàn toàn có thể kiểm soát được. Nền tảng của việc điều trị là thay đổi chế độ dinh dưỡng và vận động. Mẹ bầu cần xây dựng thực đơn cân bằng, hạn chế tinh bột nhanh, đồ ngọt, chia nhỏ bữa ăn và tăng cường rau xanh.

Việc vận động nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội hoặc yoga bầu (nếu không có chống chỉ định sản khoa) giúp tăng độ nhạy insulin rất hiệu quả. Ngoài ra, việc tuân thủ lịch khám thai, theo dõi đường huyết tại nhà và tham gia các chương trình tư vấn – như các hoạt động hỗ trợ của Dự án VALID – sẽ giúp mẹ bầu an tâm vượt cạn khỏe mạnh.